Anasayfa > DİNİ KİTAPLAR > SAYI VEYA NİTELİKTE ŞÜPHE EDİLMESİ DURUMUNDA İZLENECEK YOL

SAYI VEYA NİTELİKTE ŞÜPHE EDİLMESİ DURUMUNDA İZLENECEK YOL
PUAN : 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Loading ... Loading ...
OKUNMA : 731 EKLENME : 16/08/2013 GÜNCELLENME : 31/08/2013 SAYI VEYA NİTELİKTE ŞÜPHE EDİLMESİ DURUMUNDA İZLENECEK YOL Facebook'ta paylaş SAYI VEYA NİTELİKTE ŞÜPHE EDİLMESİ DURUMUNDA İZLENECEK YOL İçin Yorum Yap

SAYI VEYA NİTELİKTE ŞÜPHE EDİLMESİ DURUMUNDA İZLENECEK YOL

  Boşayan; boşamanın şekli, çeşidi veya sayısı üzerinde tereddüt etse bu şüphenin giderilebilmesi için aşağıdaki prensiplere uyulur.
Şüphe sözlükte; kesin olarak bilinenin zıddı demektir. Bir terim olarak ise, bir konuda tereddüde düşmektir, burada iki ihtimalin eşit olması veya bunlardan birisinin tercih edilecek durumda bulunması sonucu değiştirmez. İslâm ceza hukukunda şüpheden sanığın yararlanması ilkesi esastır. Nitekim Allah’ın elçisi; “Gücünüzün yettiği kadar şüphelerle had cezalarını düşürünüz.” (Ebû Dâvud, Salât, 14; Tirmizî, Hudûd, 2.) buyurmuştur. İbadetlerde şüphe bulununca “galip zanna” göre amel edilmesi gerekir. Muamelelerde ise kesin olarak yapıldığı bilinen muamele yanında, sonradan yapılan ancak şekil, çeşit veya miktarında şüphe edilen ikinci bir muamele olarak ortaya çıkar.
Boşama konusundaki şüphelerde “Şüphe ile yakîn zail olmaz (şüphe ile, kesin olarak bilinen şey ortadan kalkmaz)” (Mecelle, mad. 4) prensibi uygulanır. Buna göre koca, eşini boşayıp boşamadığında şüphe etse, boşamaya hükmedilemez. Fakat boşamanın ric’i (cayılabilir) mi yoksa bâin (kesin) mi olduğunda şüphe etse ric’i olduğuna hükmedilir, çünkü bu, iki çeşit boşamanın en zayıfı olup, bunun varlığında kesin kanaati vardır.
Boşamanın sayısında şüphe edilse en az sayı esas alınır, bu da bir boşamadan ibarettir. Üç defa boşamada şüphe edilse, boşayan eş kesin kanaate varıncaya kadar bir boşamanın varlığına hükmedilir. Çünkü bir boşama üzerinde kesin kanaati vardır. Mâlikîler aksi görüştedir.
Şüpheli kısmı atıp, kesin olarak bilinenle amel etme ilkesi Abdullah b. Zeyd (r.a)’ın Nebî (s.a.s)’den naklettiği şu hadise dayanır; “Allah’ın elçisine, namazda iken abdestinin bozulduğunu sanan kişinin durumu sorulunca şu cevabı vermiştir: “Bir ses veya bir koku duymadıkça namazdan ayrılmasın. “ (Buhârî, Vudû, 34.)
Yine abdestli kişi abdesti bozulduğunda veya abdestsiz olanın abdesti olup olmadığında şüphe etse, şüpheli olan atılarak kesin olarak bilinenle amel edilir.
Şafiî ve Hanbelîlere göre boşamada şüphe durumunda takva yolu seçilerek şüpheli kısım da geçerli sayılır. Delil Hz. Peygamber’in şu hadisleridir: “Kim şüpheli şeylerden kaçınırsa dinini ve ırzını korumuştur.” (Buhârî, İmân, 39; Müslim, Müsâkât, 107; Ebû Dâvud, Büyû’, 3; İbn Mâce, Fiten, 14.) “Seni şüpheye düşüren şeyi bırak, şüpheye düşürmeyeni yap.” (Buhârî, Büyû’, 3; Tirmizî, Kıyâme, 60; Nesâî, Kudât, 11.) Bu duruma göre, boşamada şüphe eden kimse ric’î ise eşine dönebilir, kesin (bâin) oluşunda şüphe etmişse, evliliği sürdürmek istiyorsa yeniden nikâh akdi yapar. Aksi halde onu yeniden boşayıp serbest bırakır. Boşama sayısında iki mi, üç mü diye şüphe etse üç sayısını esas alıp, kadın başka bir erkekle evlenip boşanmadıkça onunla yeniden evlenemez. (bk. el-Kâsânî, a.g.e., III, 126; eş-Şirâzî, a.g.e., II, 100; eş-Şirbînî, a.g.e., III, 303; İbn Kudâme, a.g.e., VII, 247; ez-Zühâylî, a.g.e., VII, 458, 459.)
Kadın, kocası tarafından boşandığını iddia etse, mahkemeye başvurup tesbit isteyebilir. Şahit, yazı vb. delillerle isbat ederse hakim ayrılığı sabit görür, isbat edemezse kocaya yemin verilerek ona göre hüküm verme yoluna gidilir. İnkâr halinde isbat kolaylığı sağladığı için evlenmede olduğu gibi boşamada da şahit bulundurulması güzel olur. Ancak boşamada şahit bulundurmanın zorunlu olup olmadığı konusunda farklı görüşler öne sürülmüştür. Aşağıda bu konuyu kısaca açıklayacağız.


Etiketler: , ,


Kategori: