Anasayfa > DİNİ KİTAPLAR > BOŞAMADA ŞAHİD GEREKLİ MİDİR?

BOŞAMADA ŞAHİD GEREKLİ MİDİR?
PUAN : 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Loading ... Loading ...
OKUNMA : 3720 EKLENME : 16/08/2013 GÜNCELLENME : 31/08/2013 BOŞAMADA ŞAHİD GEREKLİ MİDİR? Facebook'ta paylaş BOŞAMADA ŞAHİD GEREKLİ MİDİR? İçin Yorum Yap

BOŞAMADA ŞAHİD GEREKLİ MİDİR?

  Gerek kocanın ve gerekse boşama yetkisi alan kadının boşaması sırasında şahit bulundurmak gerekli midir? Başka bir deyimle şahit bulundurmak boşamanın geçerlilik şartı mıdır, yoksa şahitsiz boşama da geçerli midir?
Boşama konusu mahkemeye gittiği zaman İslam hâkiminin özellikle kadının başvurusu üzerine açılan davada boşanma sebeplerinin bulunup bulunmadığını şahit, bilirkişi, belge, doktor raporu gibi delillere dayanarak değerlendireceğinde şüphe yoktur. Ancak eşin mahkeme dışında kendi başına boşaması durumunda İslâm onun irade beyanını sözlü veya yazılı olarak nikâhlı eşine yöneltmesinin yeterli olduğunu kabul ettiği için, ayrıca şahidin bulunmasına gerek olmaksızın boşamayı geçerli saymıştır.
Kur’an-ı Kerîm’deki şahid bulundurma âyetine gelince; et-Talak sûresi 2 nci âyette şöyle buyurulur: “Boşadığınız eşleriniz iddetlerinin sonuna yaklaştıkları zaman ya onları iyilikle tutun veya güzellikle serbest bırakın. İçinizden de iki adaletli kimseyi şahit tutun”. Bundan bir önceki âyette boşanma ve ric’î talakla boşadıktan sonra eşine dönmeden (ric’a) söz edildiği için, şahit bulundurmanın her iki tasarrufu da kapsayıp kapsamadığı tartışılmıştır.
Çoğunluk müctehitlere göre, ric’i boşamada eşe dönerken şahit bulundurmak şart değildir. Ancak şahit bulundurma, eşlerin daha sonra dönüşü inkâr etmesi durumunda bir isbat kolaylığı sağlayacağı için müstehap sayılmıştır. Ancak Şâfiîler eşe dönüşte (ric’a) şahit tutmayı vacip görmüştür. Çoğunluk, âyetteki “şahit bulundurunuz” emrini mendup ve müstehap derecesinde yorumlamıştır.
Nitekim şahitten söz eden âyetten önceki “Onları ya iyilikle tutun ya da güzellikle salıverin” ifadeleri mutlak olduğu gibi “Kocaları onları geri almaya başkalarından daha fazla hak sahibidir.” (bk. el-Bakara, 2/228-230; el-Kurtubî, a.g.e., XVI, 104, 105.) anlamındaki âyet de mutlak olup, bunlarla ilgili olarak şahitten söz edilmemiştir.
Diğer yandan eşini hayızlı iken boşayan Abdullah İbn Ömer’e Hz. Peygamber eşine dönmesini emrederken, şahitten söz etmemiştir. (Buhârî, Talâk, 1.)
Caferîlere göre iki adaletli şahidin huzunda yapılmayan boşama geçerli değildir. (es-Sâbûnî, Medâ Hürriyeti’z-Zevceyn, I, 471.)
Zahirîlere göre şahit bulundurma, talakta ve boşamadan sonra eşe dönüşte gereklidir. Çünkü Allahü Teâlâ talak ve eşe dönüşü zikrettikten sonra iki adaletli şahit bulundurma prensibini getirdi. İbn Hazm (ö. 456/1063) bu konuda şöyle demiştir: “Yüce Allah Talak Sûresi 2. âyette boşama, eşe dönme ve şahit bulundurmanın arasını ayırmadı. Bunun için şahit bulundurma her iki muameleyi de kapsamına alır. Bu yüzden iki adaletli şahit olmaksızın eşini boşayan Allah’ın koyduğu sınırları aşmış olur.” (İbn Hazm, el-Muhallâ, X, 251.)
20. yüzyıl İslam hukukçularından Muhammed Ebû Zehra, Ali el-Hafîf ve Abdurrahman es-Sâbûnî bu konuda Zahirîlerin görüşüne meyletmişlerdir. Boşamada şahit tutmak özellikle kadının hakkını korumak için öngörülmüştür. Bunun yerine tefvîz-i talak (kadına boşama yetkisi verilmesi) ve hakem yolu ile boşama yöntemi geliştirilirse eşler boşama konusunda eşit haklara sahip kılınmış olur. Diğer yandan bir İslâm toplumunda evlenmenin, mehir, nafaka, boşanma gibi karşılıklı hak ve görevler yükleyen muamelelerin belgeye bağlanması ve resmi kayıtlarının tutulması da hakların korunması bakımından önemli bir noktadır. 1917 tarihli Osmanlı Hukuki Aile Kararnamesi bu konuda önemli bir kanun metnidir. Osmanlı Devleti aile hayatının önemli problemlerini bu kanunla ilkelere bağlamış, evlenme ve boşanmanın resmi kayıtlara işlenmesini zorunlu tutmuştur. Aşağıda bununla ilgili kısa bir değerlendirme yapacağız.


Etiketler: , ,


Kategori: