Anasayfa > DİNİ KİTAPLAR > BOŞAMA İLE İLGİLİ ESASLAR

BOŞAMA İLE İLGİLİ ESASLAR
PUAN : 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Loading ... Loading ...
OKUNMA : 959 EKLENME : 16/08/2013 GÜNCELLENME : 31/08/2013 BOŞAMA İLE İLGİLİ ESASLAR Facebook'ta paylaş BOŞAMA İLE İLGİLİ ESASLAR İçin Yorum Yap

BOŞAMA İLE İLGİLİ ESASLAR

  1) Boşamanın rükün ve şartları:
Rükün; bir şeyin aslını oluşturan temel unsurdur. Boşamanın rüknü eşini boşarken kullanılan özel sözcük ve üsluptan ibarettir. Bu da “boşama” anlamına gelen “yol verme, serbest bırakma ve bağı kaldırma” gibi doğrudan ve açık anlamlı sözcüklerle olabileceği gibi “çık git, evi terket” gibi dolaylı (kinayeli) sözcüklerle de olabilir. Yine evliliği derhal veya belli bir süre sonra sona erdiren “ilâ” veya “mülâane” gibi yöntemlerde kullanılan sözcükler de bu niteliktedir. (el-Kâsânî, a.g.e., III, 98.)
Şafiî ve Hanbelîlere göre talakın rüknü beş’tir. 1) Talakı veren, 2) boşamada kullanılan sözcük ve siyga, 3) boşamaya mahal olmak, 4) velayet, 5) boşama kastının bulunması. Mâlikîler velayeti ilk madde ile birleştirmiş olup, diğer noktalarda Şafiî ve Hanbelilerle aynı görüşü paylaşırlar. (eş-Şirbînî, Muğni’l-Muhtâc, III, 279; ez-Zühaylî, a.g.e., VII, 361, 362.)
Şart ise; bir şeyi oluşturan temel parçaların dışında kalan fakat aslın meydana gelmesini sağlayan diğer unsurlardır. Namazın sahih olması için abdestli olarak kılınmış olmasının şart koşulması gibi. Boşama muamelesinin de geçerli olarak meydana gelmesi için şu şartların gerçekleşmesi gerekir. Boşayacak olan kocanın akıllı, ergin ve uyanık olması; boşanacak olan kadının da onun nikâhlısı veya iddet beklemekte olan eşi bulunması şarttır.
2) Boşamanın hükmü:
Boşamanın hükmü, geçimsizliğin şiddetine veya boşanma sebebinin önemine göre mübahlıkla haram, menduplukla farz arasında değişiklik gösterir. Bunları kısaca açıklayacağız.
a) Boşamanın mubah oluşu: Hanefîlere göre, prensip olarak boşanma mubah bir muameledir. (bk. İbnü’l-Hümâm, a.g.e., III, 21, 22; İbn Âbidîn, a.g.e., II, 571, 572.) Delil; şu âyetlerin mutlak anlam ifade etmesidir. “Onları iddetleri içinde boşayın…” (et-Talâk, 65/1.) “Kadınları boşadığınız zaman… size hiçbir günah yoktur.” (el-Bakara, 2/236.) Diğer yandan Allah’ın rasûlü, eşi Hz. Hafsa’yı bir kötülük veya yaşlılık söz konusu olmaksızın boşamış ancak daha sonra yine kendisine dönmüştür. (Ebû Dâvud, Talâk, 38) Hz. Ali’nin oğlu Hz. Hasan’ın (ö. 50/670) çokça evlenip boşandığı nakledilmiştir. Hz. Peygamberin “Allah’a, helalin en sevimsizi boşamadır.” (Ebû Dâvud, Talâk, 3; İbn Mâce, Talâk, 1.) hadisindeki “helâl”; yapılması gerekmeyen fiil demektir. Bu sözcük; mubah, mendup, vacip veya mekruh anlamlarını da kapsar. Nitekim İbn Âbidîn (ö. 1252/1836) bu noktayı şöyle belirlemiştir: “Boşamanın istenmeyen ve sevilmeyen bir muamele olması, helal oluşuna engel değildir. Çünkü bu anlamda helâl, mekruhu da kapsar, mekruh ise dinen sevilmeyen şeydir.” (ez-Zühaylî, a.g.e., VII, 362.)
Çoğunluk müctehitlere göre ise; boşama, bir muamele olarak caizdir. Ancak bu fiili işlememek daha uygundur. Çünkü boşama ülfet ve sevginin kesilmesine; vacip, mendup, haram ve mekruh gibi bir takım hükümlerin çiğnenmesine yol açmaktadır ki, bu “daha uygun (evlâ) olan”‘nın aksini yapmak demektir. (eş-Şirâzhî, el-Mühezzeb, II, 78; İbn Kudâme, el-Muğnî, VII, 97.)
b) Boşamanın haram oluşu: Eşini boşayınca, ona olan sevgisi veya başka bir kadınla evlenmeye gücünün yetmemesi gibi nedenlerle zinaya düşme korkusu varsa, boşama haram olur. Diğer yandan eşini hayız, nifas veya içinde cinsel temas olan temizlik günlerinde boşamak da haramdır. Ancak bununla birlikte bu gibi boşamalar geçerli olup, sonuçlarını doğurur. (el-Kâsânî, a.g.e., III, 96 vd.; es-Sâbûnî, a.g.e., I, 86 vd.)
c) Boşamanın mekruh oluşu: Bir kimse evli kalmayı ister veya neslinin çoğalmasını arzu ederse ve evli oluşu onu farz ibadetleri yapmaktan alıkoymuyorsa; ayrıca eşinden ayrılırsa zinaya düşme korkusu da yoksa böyle bir kimsenin boşanması mekruhur. Diğer yandan “boşanmanın Allah nezdinde en sevimsiz helal” olduğunu bildiren hadise göre, hiçbir sebep yok iken eşini boşamak da mekruh hükmündedir. Çünkü haklı bir neden olmaksızın aile yuvasını yıkmak ona verilen önemi azaltır.
d) Boşamanın farz olduğu durumlar: Evli kaldığı takdirde harama düşeceğini veya bir takım farzları terketmek zorunda kalacağını kesin olarak bilen kimsenin boşanması vacip olur. Çünkü eşiyle geçimsizlik yüzünden dininin zarar görmesinden korktuğunu bildiren bir sahabiye, Allah’ın Rasûlü boşanma izni vermiştir. Diğer yandan dört ay süreyle eşine yaklaşmamaya yemin eden (ilâ yapan) kimse, bu süre içinde ona yaklaşmamışsa süre sonunda ondan ayrılması gerekir. (bk. “İlâ” konusu.)
e) Boşamanın mendup veya müstehap olduğu durumlar: Kadının ağzı bozuk olur, küfür ve hakaret sözlerinden kendisini kurtaramazsa, kocası bu yüzden harama düşeceğinden korkarsa boşaması mendup olur. Yine kadının namaz, oruç gibi kesin farzları ifa etmemesi veya içki, kumar gibi haramları işlemesi durumunda, kocası onu İslâmî esaslara uyması için uyarır, fakat zorlayamaz. Eğer bu ihmalkârlığında devam ederse, kocanın onu boşaması müstehap olur. İffetsiz olan kadını boşamak da bunun gibidir.
Diğer yandan koca, karısını farzları terke veya haramları işlemeye zorluyorsa, bu eşlerin boşanması da müstehap olur. Boşamanın bir defa yapılması, ayrıca kadının temizlik günlerine rastlatılması da müstehaptır. Bir anda üç defa boşamak yerine, üç temizlik süresi içinde birer defa boşamak suretiyle sünnete uyulmalıdır. Çünkü üç talakı bir defada kullanmak genellikle pişmanlığa yol açar. (bk. es-Sâbûnî, a.g.e., I, 85 vd.)


Etiketler: , ,


Kategori: